Styl architektoniczny Zumthora uosabia zasady fenomenologii, czyli przekonania o niezaprzeczalnej potrzebie zmysłowych i doświadczalnych cech w architekturze, inspirowane filozofią Martina Heideggera. Peter Zmuthor znany ze swojego zamiłowania do prostoty abstrakcyjnej formy, nieustannie przywołuje i odnosi się do ludzkich, uniwersalnych idei, wspólnych wspomnień czy refleksji, kreując architekturę wychodzącą poza ramy budynków. Przedstawiamy sylwetkę i twórczość szwajcarskiego architekta.
Peter Zumthor – szwajcarskie dziedzictwo
Peter Zumthor – ikony architektury
Protective Housing for Roman Excavations
Residential Home for the Elderly, Masans
Peter Zumthor – szwajcarskie dziedzictwo
Peter Zumthor urodził się w latach 40. XX wieku w Bazylei jako syn stolarza. Choć swoją karierę rozpoczął w rodzinnej specjalizacji, w latach 60. rozpoczął studia w Kunstgewerbeschule, Vorkurs i Fachklasse, rozwijając swój twórczy potencjał. W 1967 r. został zatrudniony przez kanton Graubünden (Szwajcaria) w Departamencie Ochrony Zabytków jako konsultant budowlany oraz analityk architektoniczny historycznych wsi. Wreszcie, po dwunastu latach założył własną praktykę w Haldenstein w Szwajcarii, gdzie nadal pracuje z małym, piętnastoosobowym zespołem.
Pracownia architektoniczna w Haldenstein wykorzystuje kontrast pomiędzy miękko wykończonym lokalnym drewnem a detalami ze szczotkowanej stali, aby podkreślić piękno w każdym z nich. Skromny budynek, choć usytuowany w środku miasta, nie zdradza swojego przeznaczenia. Nowoczesny dodatek do tradycyjnego domu w Versam, jest przykładem płynnego łączenia przez Zumthora starego i nowego, tradycji i modernizacji oraz jego oddania sprawie zakorzenienia budynków w krajobrazie.
Od 1996 roku jest profesorem na Akademii Architektury, Universitá della Svizzera Italiana, Mendrisio. Był również profesorem wizytującym w University of Southern California Institute of Architecture and SCI-ARC w Los Angeles, w Technische Universität w Monachium oraz w Graduate School of Design, Harvard University.
Jego liczne nagrody obejmują Praemium Imperiale od Japan Art Association, a także Carlsberg Architecture Prize oraz Mies van der Rohe Award for European Architecture. W 2006 roku otrzymał Medal Fundacji Thomasa Jeffersona w dziedzinie architektury od Uniwersytetu Wirginii. W 2008 roku Amerykańska Akademia Sztuki i Literatury przyznała mu Arnold W. Brunner Memorial Prize in Architecture.
„Był czas, kiedy doświadczałem architektury bez myślenia o niej. Czasami niemal czuję w dłoni konkretną klamkę, kawałek metalu w kształcie grzbietu łyżki. Kiedyś chwytałem ją, gdy wchodziłem do ogrodu mojej ciotki. Ta klamka wciąż wydaje mi się szczególnym znakiem wejścia w świat różnych nastrojów i zapachów. Pamiętam dźwięk żwiru pod stopami, miękki połysk woskowanych dębowych schodów, słyszę, jak ciężkie drzwi wejściowe zamykają się za mną, gdy idę ciemnym korytarzem i wchodzę do kuchni, jedynego naprawdę jasno oświetlonego pomieszczenia w domu.”
Peter Zumthor – ikony architektury
The Therme Vals
Zbudowany nad jedynymi źródłami termalnymi w kantonie Graubunden w Szwajcarii, The Therme Vals to hotel i spa w jednym, które łączy w sobie kompletne doświadczenie sensoryczne.
Peter Zumthor zaprojektował łaźnie, które otwarto w 1996 roku, aby rozwinąć istniejący kompleks hotelowy. Pomysł polegał na stworzeniu struktury przypominającej jaskinię lub kamieniołom. W połączeniu z naturalnym otoczeniem, pokoje kąpielowe znajdują się pod trawiastą konstrukcją dachową, którą do połowy zakopano w zboczu wzgórza.
„Góra, kamień, woda – budowanie w kamieniu, budowanie z kamieniem, do góry, budowanie z góry, bycie wewnątrz góry – jak można zinterpretować implikacje i zmysłowość skojarzenia tych słów – architektonicznie?” – Peter Zumthor
Ta przestrzeń została zaprojektowana dla odwiedzających, aby mogli się rozkoszować i na nowo odkryć starożytne korzyści płynące z kąpieli. Kombinacje światła i cienia, otwartych i zamkniętych przestrzeni oraz elementów liniowych tworzą zmysłowe i regenerujące doświadczenie. Nieformalny układ przestrzeni wewnętrznej jest starannie wymodelowaną ścieżką cyrkulacji, która prowadzi kąpiących się do określonych punktów, ale pozwala im na samodzielne odkrywanie pozostałych obszarów.
Fascynacja mistycznymi właściwościami świata kamienia we wnętrzu góry, ciemnością i światłem, refleksami świetlnymi na wodzie lub w nasyconym parą powietrzu, przyjemność z niepowtarzalnej akustyki bulgoczącej wody, uczucie ciepłych kamieni i nagiej skóry, rytuał kąpieli – te pojęcia przyświecały architektom. Zamiar pracy z tymi elementami, ich świadomej realizacji i nadania im szczególnej formy istniał od początku. Kamienne pomieszczenia zostały zaprojektowane tak, aby nie konkurować z ciałem, ale schlebiać ludzkiej formie i dać jej bezpieczną przestrzeń.
Protective Housing for Roman Excavations
To wyjątkowa konstrukcja ochronna dla pozostałości fundamentów rzymskich budynków. Nowa obudowa dla znalezisk archeologicznych została pomyślana jako rodzaj abstrakcyjnej rekonstrukcji rzymskich woluminów: lekki szkielet ścian, wykonany z drewnianych lameli, które przepuszczają światło i powietrze, dokładnie naśladuje rzymskie ściany zewnętrzne, dając w ten sposób efekt opakowania.
Traktowanie wejść stanowi grę z relacją między historią a teraźniejszością: rzymskie wejścia, widoczne jako wystające fragmenty muru, są obudowane konstrukcjami typu peepshow, które pozwalają na wgląd do wnętrza. Wewnątrz budynku dźwięki miasta przenikają przez lamelkową strukturę ścian. Zamknięci w historycznej przestrzeni odczuwamy dźwięki miasta XX wieku, pozycję słońca i oddech wiatru.
Saint Benedict Chapel
Kaplica św. Benedykta, znajdująca się w miejscowości Sumvitg w Graubünden, została zaprojektowana w 1988 roku. Skromny wygląd zewnętrzny kaplicy oddaje piękno i prostotę prac Zumthora, podczas gdy wnętrze pokazuje jego niezrównany kunszt.
Została zbudowana w małej wiosce Sumvitg po tym, jak w 1984 roku lawina zniszczyła barokową kaplicę w tej miejscowości. Miejsce na wzgórzu dla nowej kaplicy, które zapewnia zapierające dech w piersiach górskie widoki, jest chronione przed przyszłymi lawinami przez otaczający las.
W wywiadzie dla The New York Times, Zumthor wyjaśnił kiedyś swój proces: „Kiedy zaczynam, mój pierwszy pomysł na budynek wiąże się z materiałem. Wierzę, że architektura jest właśnie o tym. Nie chodzi o papier, nie chodzi o formy. Chodzi o przestrzeń i materiał.”
Chociaż Zumthor użył nowoczesnych materiałów i technik do tego konkretnego projektu, kaplica w kształcie cylindra naturalnie wtapia się w swój kontekst. Pomiędzy ekspresyjnym dachem a bardziej tradycyjną, drewnianą podstawą poniżej, znajduje się eleganckie, minimalne rozwiązanie: pierścień pionowych drewnianych kolumn i szklanych paneli, które wieńczą kaplicę, pozwalając na przenikanie naturalnego światła do wnętrza.
Residential Home for the Elderly, Masans
W całym kompleksie składającym się z 21 mieszkań, pokoju gościnnego i garderoby, połączonych ze sobą zewnętrznymi korytarzami, można dostrzec dowody na realizację zadeklarowanych celów projektowych. Stworzenia pewnej wiejskiej atmosfery w podmiejskim otoczeniu, zmysłowego postrzegania materiału oraz przejrzystości i czytelności detali budowlanych.
Chcieliśmy, aby budynek sprawiał wrażenie nieformalnego, przypominającego wielką skałę w szerokiej, otwartej górskiej scenerii, fachowo wykonana z precyzyjnym, starannym, może nawet staroświeckim rzemiosłem.
Chcieliśmy, aby mieszkańcy czuli się jak w domu, odczuwali wrażenie z własnego życia w okolicznych wioskach. Plan budynku opiera się na idei elementów cielesnych (nośne murowane filary, masywne bloki sanitarne, nienośne drewniane skrzynki) umieszczonych w regularnych odstępach w ogólnym planie i otoczonych kontinuum przestrzeni.
The Secular Retreat
Dom położony jest na wzgórzu w South Devon, jedną milę od wybrzeża, nad małą wioską Chivelstone. Dramatyczna, warstwowa konstrukcja z betonu i szkła usytuowano poziomo na terenie posesji, co pozwala uzyskać wspaniałe widoki na krajobraz we wszystkich kierunkach. Ręcznie formowany beton tworzy zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne przestrzenie, nadając budynkowi masę i skalę charakterystyczną dla prac Zumthora.
Wewnątrz, wstęgi warstwowego betonu zestawiono z kamiennymi podłogami, z których każda płyta ma inny rozmiar i kształt, odzwierciedlający surowiec pozyskiwany bezpośrednio z kamieniołomu w Somerset. Sypialnie mają prostą formę – duża rzeźbiona nisza w betonowej tkance, podłogi z drewna gruszy prowadzące do okien o pełnej wysokości i szerokości, pozwalających na oglądanie ogrodów i okolicznych dolin.
Łazienki są kontynuacją tego tematu, z kombinacją kamienia i betonu. W całym domu, starannie wykonana stolarka drzwi, półki, szafy i meble kuchenne, wszystkie wykonane z drewna jabłoni i wiśni, przynoszą ciepło i głębię kontrastu do ręcznie wykonanych ścian betonowych.
Zobacz także:
